پژوهشگاه بین المللی المصطفی (ص)
<#f:7014/>


تاریخ مطلب : 1399/06/19
پیوست مرتبط : عکس / فیلم / صوت
مجموعه : 0 . عمومی پژوهشگاه

نظر به اهمیت قرآن، به عنوان منبعی خطاناپذیر در تولید علم و نظریه پردازی و به ویژه در عرصه علوم انسانی ـ به عنوان نرم افزار مدیریت، تحول و شکوفایی جامعه ـ در طول قرون گذشته و با توجه به کاستی ها، خطاها و انحرافات علوم انسانی رایج در مدیریت شایسته جوامع بشری، در جوامع اسلامی، اسلامی سازی این علوم بویژه ابتنای مجدد آن بر مبانی قرآنی، مورد توجه بیشتر قرار گرفته و مراکز و اندیشمندانی به این امر اهتمام ورزیده اند و در ایران بویژه این امر مورد اهتمام و مطالبه رهبر معظم انقلاب اسلامی قرار گرفت. پس از تاکیدات جدی مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) به قرآن پژوهان و متولیان حوزه و دانشگاه در مورد اسلامی سازی علوم انسانی و پایه گذاری این علوم بر مبانی قرآنی، جمعی از پژوهشگران پژوهشگاه بین المللی المصطفی که علاوه بر تخصص حوزوی در سطوح عالی در حداقل یکی از رشته های علوم انسانی نیز دارای تحصیلات عالیه بودند؛ تصمیم گرفتند به سهم خود این هدف را دنبال کنند.

نظر به شأن و عظمت بسیار والای قرآن کریم و وجود نکته­های مهم بویژه در حوزه‌ی علوم انسانی ـ که از اعجاز علمی قرآن و اثبات جاودانگی آن حکایت دارد ـ کشف و استخراج این نکته‌ها می­توانست و می تواند مبنایی برای اندیشمندان و نظریه پردازان رشته­های مختلف جهت تعالی و رشد این علوم باشد؛ و نیاز بشریت به معارف قرآن کریم ـ که هر روز بیش از پیش احساس می­شودـ پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی(ص) وابسته به جامعة المصطفی(ص) العالمیه برای پی گیری اهداف متعالی تعیین شده و بر اساس رسالت علمی و پژوهشی خود، ایده‌‌ای با موضوع «تفسیر ترتیبی قرآن با رویکرد علوم انسانی» را طرح و در گام اول تلاش نمود تا کارشناسان علوم انسانی در موضوع تفسیر قرآن کریم به گفتگو و تبادل نظر بپردازند.

پس از بررسی‌های انجام شده و مشورت با خبرگان و صاحب نظران، پروژه‌ای پژوهشی با همین عنوان به تصویب رسید و پژوهشگرانی را در حوزه‌های مختلف دعوت به همکاری شدند. در نتیجه گروهی متشکل از کارشناسان حوزوی متخصص در حوزه های مختلف علوم انسانی شکل گرفت و مطالعه و تحقیق آغاز و مقرر گردید اعضای گروه مباحث خود در تفسیر سوره حمد با رویکرد علوم انسانی را تدوین و برای نقد و بررسی در جلسات گروه ارائه دهد تا پس از جمع‌بندی، اثر نهایی تدوین گردد.

ایده‌ی اولیه‌ی این حرکت مبارک توسط حجت الاسلام والمسلمین مهدی رجایی، رئیس وقت پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی(ص) مطرح شد که در مرحله‌ی نخست حجج اسلام و آقایان سید مفید حسینی کوهساری، حسن رضایی، علی همت بناری، جعفر رحمانی، سید میرصالح حسینی، محسن معارفی، حسین مطهری ‌محب و سید امراله حسینی، مشارکت داشتند.

با تغییر مدیریت پژوهشگاه و در پی آن اصلاح ساختار گروه‌های علمی پژوهشگاه، به پیشنهاد حجت الاسلام والمسلمین دکتر علی عباسی، رئیس وقت پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی(ص)، اهداف و شیوه‌ی کار در پروژه بازنگری شد و با رویکرد تعمیق مباحث و جامعیت بیشتر، افراد ذیل عهده‌دار پی‌گیری موضوع شدند که عبارتند از حجج اسلام و المسلمین و آقایان:

1. علی همت بناری (مدیر پروژه و کارشناس مباحث تربیتی)، 2. حسن رضائی (دبیر جلسات گروه، مسئول تدوین اولیه مطالب و کارشناس مباحث مدیریت)، 3. نعمت اله پناهی بروجردی (کارشناس مباحث اقتصادی)، 4. سید میر صالح حسینی (کارشناس مباحث جامعه شناختی)، 5. نصرالله سخاوتی(کارشناس مباحث سیاسی)، 6- محسن معارفی (تدوین کننده پیش نویس مباحث مقدماتی) ، 7- حسین حیدری مهذب (مسئول ارائه پیشینه تفسیری آیات مورد بحث، تهیه پرونده های علمی و مستندسازی مباحث و ویرایش مطالب)

الحمدلله این حرکت قرآنی در دوره های مدیریتی مختلف پژوهشگاه نیز استمرار یافته و هم اکنون با حضور اعضاء، هر هفته دو جلسه برگزار می گردد.

تاکنون مباحث روشی و ساختاری این طرح، منقح شده و تفسیر سوره حمد و بخشهایی از سوره بقره نیز با این رویکرد انجام شده است.

متخصصینی که الان در این کارگروه فعالیت دارند عبارتند از حجج اسلام و المسلمین و آقایان:

1- دکتر رضایی (متخصص مدیریت، مدیر پروژه و مدیر کارگروه) 2- دکتر بناری (متخصص علوم تربیتی و اخلاق)،   3- دکتر معارفی (متخصص اقتصاد)   4- دکتر شجاعی (متخصص روانشناسی)،   5- دکتر یعقوبی (متخصص جامعه شناسی)،  6- دکتر پناهی (متخصص اقتصاد)  7- دکتر رحمانی (متخصص مدیریت)،  8- دکتر حیدری مهذب (متخصص مباحث تفسیری)، 9- دکتر فرضی (متخصص قرآن و حدیث) 10- فرقانی (کارشناس روان شناسی؛ دبیر جلسه و مسئول تهیه پرونده های علمی، مستندسازی و تدوین مباحث) 

روش کار:

1)     تهیه پرونده علمی هر سوره و بعد هر آیه :

a.     مراجعه به تفاسیر مهم شیعه و اهل سنت نظیر:

1-    المیزان،  2- مجمع البیان،  3- نمونه،  4- پرتوی از قران،  5- راهنما، 6- نور،  7- انوار درخشان،  8- الجدول فی اعراب القران،  9- التفسیرالکبیر(فخر رازی)، 10- روح المعانی (آلوسی)،  11- التحریر والتنویر، 12- المنار، (محمد رشید رضا)،  13- کشاف،(زمخشری)  14 فی ظلال القران.(سید قطب)

2)     درج متن آیه:

3)     درج ترجمه آیه:

4)     نکات ادبی آیه: (لغت شناسی، تجزیه و ترکیب آیه، زیباییهای بیانی این آیه)

5)     نکات و ظرائف موثر در فهم آیه: (شان نزول، مباحث علمی (همه علوم طبیعی و انسانی نظیر پزشکی، حقوقی، تربیتی و... ، شگفتیها و اعجازهای این آیه)

6)     روایات وارده در تفسیر این آیه: ( تفسیر منسوب به امام حسن عسگری(ع)، تفسیر نور الثقلین و...)

7)     ارائه نظرات مفسرین پیشین در مورد تفسیر و بیان مراد از این آیه:

8)     ملاحظه نظرات سایر دانشمندان مسلمان در مورد این آیه (با رویکرد علوم انسانی)

9)     برداشتهای علمی تفسیری اعضای کارگروه با رویکرد علوم انسانی از این آیه شامل:

a.      طرح بحث مورد نظر

b.      تبیین جایگاه موضوع مورد بحث در نظام موضوعات آن علم

c.       ذکر شواهد و دلائل عقلی و نقلی برداشت انجام شده

10) جمع بندی اولیه

11) جمع بندی نهایی با مستندسازی و غنی سازی اثر نهایی

 


. "این علوم انسانی را ما به صورت ترجمه‌ای، بدون این که هیچ گونه فکر تحقیقی اسلامی را اجازه بدهیم در آن راه پیدا کند، می‌آوریم تو دانشگاه‌های خودمان و در بخش‌های مختلف این‌ها را تعلیم می‌دهیم؛ در حالی که ریشه و پایه و اساس علوم انسانی را در قرآن باید پیدا کرد؛ یکی از بخش‌های مهم پژوهش قرآنی این است، باید در زمینه‌های گوناگون به نکات و دقائق قرآن توجه کرد و مبانی علوم انسانی را در قرآن کریم جستجو کرد و پیدا کرد. این یک کار بسیار اساسی و مهمی است. اگر این شد، آن وقت متفکرین و پژوهندگان و صاحب نظران در علوم مختلف انسانی می‌توانند بر این پایه و اساس، بناهای رفیعی را بنا کنند؛ البته آن وقت می‌توانند از پیشرفت‌های دیگران، غربی‌ها و کسانی که در علوم انسانی پیشرفت داشتند، استفاده هم بکنند، لکن مبنا باید مبنای قرآنی باشد."دیدار با جمعی از بانوان قرآن‌پژوه کشور، 28/7/88.