امروز :
 
مرکز دراسات المصطفی (ص) العالمی
Al-Mustafa International Research Institute
 
 
فارسی | العربیه | English
 


نشست دگرگونی سیاسی در ترکیه در دوره حزب عدالت و توسعه
چهارشنبه ٢٠ خرداد ١٣٩٤ - ١٤:٣٤

 


نشست «دگرگونی سیاسی در ترکیه در دوره حزب عدالت و توسعه» توسط گروه اندیشه سیاسی و انقلاب اسلامی پژوهشکده علوم انسانی در روز سه شنبه مورخه 94/3/19  در سالن اجتماعات پژوهشگاه بین المللی المصطفی برگزار گردید .

جناب آقای محمد هادی مدنی در این نشست بیان کردند تاریخ سیاسی معاصر ترکیه و تحولات مهم فرهنگی، اجتماعی و سیاسی این دوره متأثر از نزاع قدیمی بین مرکز و پیرامون است. تأسیس جمهوری ترکیه در سال 1923 و تحولات اجتماعی و سیاسی آن نیز بر اساس این نظریه قابل ارزیابی می باشد؛ زیرا کمالیسم به عنوان ایدئولوژی رسمی و نظام مرکزی ارزشی نوین این کشور، ساختار دولت را معین نموده و تا ورود ترکیه به ناتو در تحولات سیاسی ترکیه نقش اساسی را بازی کرده است. از آنجایی که در تأسیس دولت جدید، نظامیان نقش اساسی ایفا نمودند، بعد ها در طول تاریخ معاصر ترکیه آنها به عنوان محافظان  نظام سکولار به سیاست بار ها دخالت کرده اند. نظامیان با رهبری آتاتورک در حزب جمهوری خواه خلق سازماندهی شده و به صورت تک حزبی تا دوره تکثر گرایی حزبی با اصول کمالیسم ترکیه را اداره نموده و بعد ها نیز با انجام کودتا ها به سیاست دخالت کرده اند.

وی با بیان اینکه ناسیونالیسم نژادی-آلمانی و ساختار دولت-ملت بر گرفته از آن، سکولاریسم فرانسوی و پوزیتویسم قرن نوزدهمی اصول و ارزش های اساسی بود که نظام ارزشی نوین دولت جدید را به عنوان مرکز تعیین کرد و دولت جدید نیز برای برقراری آنها زیاد کوشید و انها را بر جامعه سنتی ترکیه و اقشار پیرامونی با مهندیسی های فرهنگی و سیاسی تحمیل نمود. کمالیسم با رویکرد ناسیونالیسم نژادی-آلمانی و ساختار دولت-ملت بر گرفته از آن، کرد ها را به عنوان یکی از عناصر پیرامونی در مقابل مرکز تهدید تلقی نموده و همگون سازی آنها  را جزء سیاست های همیشگی و رسمی خود قرار داده است. همچنین کمالیسم با رویکرد سکولاریسم فرانسوی و پوزیتویسم قرن نوزدهمی جامعه سنتی و دینی ترکیه را که عنصر اصلی پیرامون محسوب می شد، بر اساس دیدگاه های آگوست کنتی   در مرحله دین و خرافه باوری  تصور نموده و برای رساندن این جامعه به مرحله علم پوزیتویستی هر گونه سرکوب و مهندسی فرهنگی و سیاسی را برای خود جایز شمرده است. در نتیجه این رویکرد و سیاست ها،  بین دولت و کرد ها و قشر متدین جامعه و به عبارت دیگر بین مرکز و پیرامون تضاد به وجود آمده و دولت کمالیست ترکیه این دو قشر را همیشه برای خود تهدید بالقوه تلقی نموده است. در راستای بر طرف کردن این تهدید نیز سرمایه ملی کشور را به جای توسعه و پیشرفت کشور، در سرکوب و کنترل این قشر ها به کار برده است.

ایشان افزودند با ورود ترکیه به ناتو در سال 1951در ماهیت و ساختار نظام سیاسی ترکیه تغییراتی صورت گرفته و این نیز به نوبه خود تا حدودی در پایبندی دولت ترکیه به بعضی از اصول کمالیسم سستی و تزلزل ایجاد نموده است. از این تاریخ تا پایان جنگ سرد بر خلاف دوره تک حزبی، ترکیه از نظام تک حزبی به تکثر گرایی حزبی تغییر موضع داده، برای جلوگیری از نفوذ افکار و اندیشه های سوسیالیستی، سیاست های دین ستیزی تعدیل یافته، نزاع بین مرکز و پیرامون برای مدتی در حاشیه قرار گرفته، در اقتصاد بخش حصوصی فعال گردیده و گروه های چپ و سوسیالیست در چارچوب دکترین جنگ سرد به عنوان دشمن اصلی در نظر گرفته شده است. اگر چه در این دوره جامعه ترکیه دموکراسی نسبی را تجربه نموده است، ولی دخالت ارتش به سیاست و تشدید تضاد بین دولت و ملت به خاطر سرکوب گسترده نیروهای چپ نیز از ویژگی های این دوره محسوب می شود.

وی عنوان کردند پس از جنگ سرد و فروپاشی اتحادیه جماهیر شوروی گسترش اسلام­گرایی، فعالیت­های حزب رفاه به عنوان نماینده اسلام سیاسی در ترکیه، کودتای 28 فوریه و تاثیر آن بر اسلام­گرایان، مطالبات و گرایش­های نیرو­های اجتماعی، مباحث مربوط به پست اسلام­گرایی و بحران سیاسی در دهه نود به شکل­ و تاثیر­گذاری­های مختلف در تغییر رویکرد اسلام­گرایان سیاسی نقش ایفا کرده و زمینه را برای تاسیس حزب عدالت و توسعه فراهم نموده است. در همچنین وضعیتی، نیروهای جدید سیاسی با ارزیابی دقیق شرایط جهانی و  بین المللی و شناسایی مشکلات و ظرفیت های کشور با یک رویکرد نوین حزب عدالت و توسعه را تأسیس نموده­اند. به این ترتیب این حزب در اولین انتخابات در نوامبر 2002 با پیروزی کم سابقه ای به تنهایی و بدون ائتلافی با حزب دیگر توانست دولتی را تشکیل دهد.

در نهایت بیان داشتند حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان در انتخابات 2007 و 2011 نیز با افزایش آرای خود به پیروزی هایش ادامه داد. در طول حاکمیت  حزب عدالت و توسعه در این سه دوره، ترکیه به لحاظ آجتماعی،  فرهنگی، اقتصادی و سیاسی دوچار دگرگونی های اساسی گردید. انتقال قدرت از دست نظامیان به دست غیر نظامیان و منتخبین مردم، تصفیه عوامل کودتا خواه و نیروهای خود سر، اصلاح قانون اساسی و ساختار قوه قضائیه، بازسازی نهادهای دولتی با رویکرد هویتی، به رسمیت شناختن حقوق اقلیت ها، طرح پروژه دموکراسی محافظه­کار، رشد اقتصادی و ادغام اقتصاد ترکیه در اقتصاد جهان، ارائه سکولاریسم نوع آنگلوساکسونی به جای سکولاریسم فرانسوی و ادغام اسلام­گرایان در نظام سیاسی از مهم ترین دگرگونی هایی است که توسط حزب عدالت و توسعه در عرصه های مختلف تحقق یافت. با این حال حزب عدالت و توسعه پس از 2011 در داخل کشور به محافظه­کاری روی آورده و با سیاست­های تنش­زا در جامعه قطب­بندی ایجاد کرده و در خارج از کشور نیز از طریق برقراری رابطه استراتژیک با اخوان المسلمین سیاست­های توسعه طلبانه را به پیش گرفه است. این سیاست­ها نیز در نتیجه باعث پایین آمدن آرای این حزب در انتخابات اخیر گردیده است.

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




 
کلیه حقوق این سایت برای پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی(ص) محفوظ است. - Copyright © 2009-2012 - All rights reserved
مرورگر پیشنهادی : Mozilla Firefox بازدید امروز : ، بازدیدکل :