امروز :
 
مرکز دراسات المصطفی (ص) العالمی
Al-Mustafa International Research Institute
 
 
فارسی | العربیه | English
 



نگاهی به نماز
نماز عمل برگزيده‌ي خداي تعالي، محبوب فرشتگان، روش پيغمبران، روشنايي شناخت، ريشه‌ي ايمان، پاسخ دعا، پذيرش اعمال، برکت در روزي، راحت در بدن، سلاحي عليه دشمنان، ناخوشايند شيطان، ميانجي ميان نمازگزار و فرشته مرگ، چراغ روشن‌کننده‌ي گور، بستري زير پهلوهاي ميت، پاسخي براي پرسش‌هاي نکير و منکر، همدمي در شادي و گرفتاري، باران رحمتي در گور است.
دوشنبه ٢٠ مهر ١٣٩٤ - ١٢:١٩

 


نگاهی به نماز
به قلم آقای محمای ما


دنيای شگفت‌انگيز نماز، دنيايي است بسيار لذت بخش و شيرين و در عين حال بسيار ناشناخته!
دنيايي که ما را به خداوند تبارک و تعالي يعني آن کسي که همه چيز بدست اوست پيوند مي‌دهد و از خاصيت و درون‌مايه‌ي حيات بهره‌مند مي‌نمايد. دنيايي که به عنوان معراج انسان مطرح مي‌باشد. دنيايي که از طريق ابعاد گوناگون خودش مثلاً نماز جماعت، انسان نمازگزار را با انسان‌هاي مؤمن و پرهزگار و خوب و صميمي پيوند مي‌دهد.
دنيايي که انسان را يا مکاني پاک و باطراوت و مصفا مانند مسجد آشنا مي‌سازد. دنيايي که از طريق نماز شب در انسان روح مبارزه يا شهوت خواب را زنده نگه مي‌دارد. دنيايي که از طريق نماز جمعه انسان را با مسائل و مشکلات جامعه بشري بخصوص دنياي اسلام آشنا مي‌سازد که همه‌ي اين سمت و سوهاي نماز در نوع خودش از ضروريات زندگي بشري مي‌باشد. اموري که به عنوان تمدّن عظيم در افق زندگي انسان مطرح است.

 

تعريف نماز


چنان‌که گفته شد نماز پرستش مشترکي ميان تمام اديان است و براي آن تعريف‌هاي زيادي شده است. در اينجا به دو تعريف گزيده که از دو دانشمند غربي است توجه کنيد.
آگوست ساباتيه استاد فلسفه دانشگاه پاريس در کتاب فلسفه دين مي‌گويد: دين روح انسان را با نيرويي نامرئي که مقدراتش را در اختيار دارد ارتباط مي‌دهد و نماز که اين ارتباط را برقرار مي‌سازد دين حق يعني همان ديني است که به مرحله‌ي علم درآمده است. اگر دين با عمل زنده‌اي که پيوند دهنده‌ي آفريده به پروردگار و سوق‌دهنده‌ي روح به سوي رستگاري باشد، توأم نگردد، معنا و مفهومي نخواهد داشت.
اين گفته آگوست ساباتيه مفهوم همان سخن رسول خدا (ص) است که فرمودند:
«لاخير في دين لاصلاة فيه»؛ ديني که نماز در آن نباشد خيري در آن نيست.


ويکتور هوگو در تعريف نماز که عالي‌ترين نوع پرستش است سخني در خور توجه دارد و مي‌گويد: «نماز، نماز مي‌گزارند براي که؟ بري خدا نمازگزاردن. براي خدا معناي اين کلمه چيست؟
آيا در خارج از وجود ما يک لايتناها وجود دارد؟
اين لايتناها يک امر پايدار و لايزال است و چون لايتناهاست ضرورت ذاتي اوست.


اگر شامل ماده نمي‌بود به همانجا محدود مي‌شد. چون لايتناهاست داراي شعور است. اگر فاقد سعور مي‌بود به همان‌جا پايان مي‌يافت، در صورتي‌که ما نمي‌توانيم چيزي جز تصور موجوديت به خود نسبت بدهيم. آيا اين لايتناها جوهر و ذات را در ما بوجود مي‌آورد؟ به عبارت ديگر آيا او همان وجود مطلق نيست که ما وابسته‌ي به او هستيم؟
هم در آن حال که يک لايتناها در خارج از وجود ما هستن آيا در خود ما نيز يک لايتناها نيست؟ اين همه لايتناها با هم؟ چه جمع موحشي؟!
آيا يکي از آن دو فوق ديگري قرار نمي‌گيرد؟ آيا لايتناهاي دوم به اصطلاح زيردست نخستين نيست؟
آيا لايتناهاي دوم آيينه‌ي آن پرتو انعکاس آن و يلجه متحد المرکز با لجّه اول نيست؟ آيا اين لايتناهاي ثانوي نيز داراي شعور است؟ فکر مي‌کند؟ دوست مي‌دارد؟ مي‌خواهد؟
اگر هر دو لايتناها ذي شعورند پس هر يک از آن دو اصلي براي خود دارد. يک «من» در لايتناهاي بالا هست، همچنان که يک «من» در لايتناهاي پايين وجود دارد. «من پاييني» جان است، «من بالايي» خداست.


لايتناهاي پايين را با نيروي تفکر با لايتناهاي بالا در تماس نهادن نماز ناميده مي‌شود! يادآوري اين نکته ضرورت دارد که تعريف کامل نماز ممکن نيست چون معرفت ما به آن کامل نيست. نماز اقيانوس بي‍‌کرانه‌اي است که خبرآوردن از اعماق آن براي عوّاصان بزرگ نيز از محالات است و براي تعريف اجمالي آن بايد به همه اسماء و اوصاف آن و آن‌چه درباره‌ي روح حقيقت و اهميت آداب و اسرار آن گفته‌اند به همه‌ي آثار و نتايج گوناگوني که در ابعاد مختلف حيات اين جهاني و آن جهاني افراد و جامعه‌ها دارد توجه کرد.

 


توصيف‌هاي کوتاهي از نماز

نماز برقراري ارتباط با الله و بريدن از الهه‌هاست.
نماز سکوي اعتلا و عروج انسان است.
نماز صف‌آرايي در کرانه هستي و ديني ناديدني‌هاست.
نماز سکينه‌ي روح، آرامش خاطر و وقار ظاهر است.
نماز چراغ هر خانه و کاشانه و زينت هر شهر و دريا و عطر حيات است.
نماز سدّ محکمي در برابر سيل گناهان است.
نماز جنگ با شياطين است.
پنماز راه رستگاري دنيا و آخرت است.
نماز کوبنده‌ترين سلاح مکتب توحيد است.
نماز کليد بهشت است.


رسول خدا (ص) ضمن سخناني که در ترغيب مردم به نماز بيان فرمودند در حديثي بلند توصيف‌هاي کوتاهي از نماز آوردند.
« الصلاة مرضاة الله تعالي و حبّ الملائکة و سنة الانبياء و نورالمعرفة و اصل الايمان و اجابة الدعاء و قبول الاعمال و برکة في الرزق و راحة في البدن و سلاح علي الاعداء و کراهة الشيطان و شفيع بين صاحبها و ملک الموت و سراج في القبر و فراش تحث جنبيه و جواب منکر و نکير و مونس في السرّاء و صائر معه في قبره الي يوم القيامة انها زاد المؤمينن من الدنيا و الآخرة و تشفع للمصلي عند ملک الموت و عند المحشر تکون الصلوة تاجاً علي رأسه و سبباً للجواز علي الصراط و مفتاحاً للجنة و مهراً لحورالعين و فيه عنه صلي الله عليه و آله و سلم ان لکلّ شيء زينة و زينة الاسلام الصلاة الخمس و لکل شيء رکن و رکن المؤمن الصلوة و لکلّ شيء سراج و سراج قلب المؤمن الصلاة الخمس و لکلّ شيء برائة و برائة المؤمن من النار الصلاة الخمس و خير الدنيا و الآخرة في الصلاة و بها يتبين المؤمن من الکاقر و المخلص من المنافق» ؛ نماز عمل برگزيده‌ي خداي تعالي، محبوب فرشتگان، روش پيغمبران، روشنايي شناخت، ريشه‌ي ايمان، پاسخ دعا، پذيرش اعمال، برکت در روزي، راحت در بدن، سلاحي عليه دشمنان، ناخوشايند شيطان، ميانجي ميان نمازگزار و فرشته مرگ، چراغ روشن‌کننده‌ي گور، بستري زير پهلوهاي ميت، پاسخي براي پرسش‌هاي نکير و منکر، همدمي در شادي و گرفتاري، باران رحمتي در گور است. تا روز رستاخيز. نماز توشه‌ي مؤمنان در سفر از دنيا به آخرت است و نمازگزار را نزد فرشته‌ي مرگ شفاعت مي‌کند. در روز رستاخيز تاجي بر سر نمازگزار است و موجبي براي آسان گذشتن از صراط و کليدي براي ورود به بهشت و کابيني براي ساه چشمان بهشتي است. و نيز از آن بزرگوار روايت شده است که براي هر چيزي زيوري است و زيور اسلام نماز پنج‌گانه است. و براي هر چيزي پايه و تکيه‌گاهي است و تکيه‌گاه مؤمن نماز است. براي هر چيزي روشن‌کننده‌اي است و روشن‌کننده‌ي قلب مؤمن نماز است و براي هر چيزي آزادي است و وارهيدن مؤمن از گناه و آتش دوزخ به پنج‌نماز است و نيکويي دنيا و آخرت در نماز است و به آن مؤمن از کافر و مخلص از منافق جدا گردد.


پاسخ امام رضا (ع) پيرامون علت وجوب نماز


حضرت امام رضا (ع) درباره حکمت وجوب نماز گفتاري دارند. وقتي پاي سخنان حضرت رضا (ع) مي‌نشينيم و از فلسفه‌اي که امام (ع) براي فريضه نماز متذکر مي‌گردندمطلع مي‌شويم، به خوبي مي‌توانيم خود را قانع کنيم و تمامي چراها را پاسخ دهيم و با ذوقي سرشار از ايمان در مقابل ذات اقدس احديت به وسيله نماز کاملاً تواضع و کُرنش کنيم. اينک به کلمات پرارزش امام نظر مي‌افکنيم.


امام رضا (ع) مي‌فرمايند:
« ان علة الصلاة انها اقرار بالربوبية لله عزوجل و خلع الانداد و قيام بين يدي الجبار جل جلاله بالذل و المسکنة و الخشوع و الاعتراف و الطلب للاقالة من تالف الذنوب و وضع الوجه علي الارض کل يوم اعظاما لله عزوجل و ان يکون ذاکراً غير ناس و لا بطر و يکون خاشعاً متذللا راغبا عاليا للزيادة في الدين و الدنيا مع ما فيه من الايجاب و المداومة علي ذکر الله عزوجل باليل و النهار لئلا ينسي العبد سيده و مدبره و خالقه فيبطر و يطفي و يکون في ذکره  لربه و قيامه بين يديه زجرا له عن المعاص و مانعاً له عن انواع الفساد»  امام رضا (ع) فرمودند: اما علت اين‌که نماز بر مردم واجب شد آن است که نماز‌گزار به ربوبيت خداوند متعال اقرار و اعتراف مي‌کند و هر گونه شريکي را از ساحت قدس او به دور مي‌افکند و در پيشگاه خداوند جبار جل جلاله با حالت خواري و بيچارگي و فروتني و با اعتراف به ضعف خويش مي‌ايستد و چشم‌پوشي از گناهان گذشته‌ي خويش را از حضرتش خواستار مي‌شود. هر روز صورت بر زمين مي‌گذارد تا بدين وسيله تعظيم خداي عزوجل بنمايد و هميشه به ياد خدا باشد و آني او را فراموش نکند و سرکشي و طغيان ننمايد و تا اين‌که حالت دل‌شکستگي و تذکر را از دست نداده و خواستار و راغب افزايش دين و دنياي خود باشد و نکته‌ي جالب توجه آن است که نماز موجب ياد خدا و تداوم ذکر او در تمام شب و روز مي‌بدش تا بنده سرور و تدبيرکننده و آفريننده خود را فراموش ننمايد که اگر فراموش کرد، ناسپاسي کند و گردنکشي آغاز نمايد. ولي ياد خدا و ايستادن در پيشگاهش او را از همه‌ي گناهان باز مي‌دارد و از هر گونه فساد و تباهي جلوگيري مي‌کند.


نماز جماعت


در سوره بقره خداوند متعال مي‌فرمايد: « و اقيموالصلوه ...راکعين» ؛ نماز به پا داريد و زکات بدهيد و با رکوع‌کنندگان رکوع کنيد.
اين آيه‌ي شريفه به وضوح روشن مي‌سازد که شرکت در نماز جماعت چقدر تأکيد شده است و اهميت فوق‌العاده‌ي نماز جماعت را بيان مي‌نمايد و دليل قرآني براي اقامه‌ي نمازهاي فريضه‌ي يوميه به جماعت است و پيامبر گرامي اسلام نيز اقامه‌ي نماز جماعت را تأکيد مي‌نمايد و در رابطه با ثواب نماز جماعت مي‌فرمايد:
« صلاة الجماعة تفضل صلاة القد بسبع و عشرين درجة» ؛ يک نماز که به جماعت برگزار گردد برتري و فضيلت دارد بر بيست و هفت نماز که به تنهايي و فرادي برگزار شود.
اين فضيلت نصيب نمازگزاراني مي‌گردد که مقيدند نمازهاي يوميه‌ي خويش را به جماعت برگزار نمايند.


در اين‌جا به اهميت نماز جماعت و آثار گوناگون آن اشاره مي‌کنيم:


اهميت نماز جماعت
از رسول خدا (ص) نقل شده که: « من سمع النداء فلم سجبه من غير الله فلا صلاة له» ؛ نماز کسي که صداي اذان را بشنود و بيدليل در نماز جماعت مسلمانان شرکت نکند ارزش ندارد.
در حديث تحقير نماز جماعت به منزله‌ي تحقير خداوند به شمار آمده است: « من حقره فانما يحقر الله»
شرکت دائم در نماز جماعت انسان را از منافق شدن بيمه مي‌کند.  و براي هر گامي که به سوي نماز جماعت و مسجد برداشته شود، ثواب و حسنه در نظر گرفته شده است.
همين که کسي براي شرکت در نماز جماعت از منزل خارج مي‌شود يا در مسجد در انتظار نماز جماعت به سر مي‌برد، پاداش کسي را دارد که در اين مدت به نماز مشغول بوده است.
تعداد حاضران در نماز جماعت هر چه بيشتر باشد، پاداش آن بيشتر است. اين کلام خدا که فرمود: « ما کثر فهو احب الي الله»


حديث جابر در بيان فضيلت نماز جماعت است که قسمتي از آن در رساله‌هاي علميه هم ذکر شده است. ترجمه تمام حديث چنين است:
اگر اقتدا کننده 1 نفر باشد، پاداش 150 نماز داده مي‌شود.
اگر اقتدا کننده 2 نفر باشد، پاداش 600 نماز داده مي‌شود.
اگر اقتدا کننده 3 نفر باشد، پاداش 1200 نماز داده مي‌شود.
اگر اقتدا کننده 4 نفر باشد، پاداش 2400 نماز داده مي‌شود.
اگر اقتدا کننده 5 نفر باشد، پاداش 4800 نماز داده مي‌شود.
اگر اقتدا کننده 6 نفر باشد، پاداش 9600 نماز داده مي‌شود.
اگر اقتدا کننده 7 نفر باشد، پاداش 19200 نماز داده مي‌شود.
اگر اقتدا کننده 8 نفر باشد، پاداش 36400 نماز داده مي‌شود.
اگر اقتدا کننده و امام جماعت به ده نفر رسيدن پاداش 72800 نماز دارد.
ولي همين‌که عدد افراد از ده نفر گذشت حساب آن‌را جز خدا کسي نمي‌داند.


در حديثي ديگر است هر که نماز جماعت را دوست بدارد، خدا و فرشتکان او را دوست مي‌دارند.
رسول خدا (ص) درباره اهميت نماز جماعت فرمود:
« صلاة الرجل في جماعة خير من صلاته في بيته اربعين سنة قيل: يا رسول الله صلاة يوم؟ فقال (ص): صلاة واحدة» ؛ يک نماز با جماعت بهتر از چهل سال نماز فرادي در خانه است، پرسيدند آيا يک روز نماز؟ فرمود بلکه يک نماز.


آثار نماز جماعت
برپايي فريضه‌هاي ديني به صورت دسته جمعي، غير از پاداش‌هاي فراواني که ياد شد در زندگي فردي و اجتماعي امت مسلمان نيز آثار مثبت و فراواني دارد که به برخي اشاره مي‌شود.

1ـ آثار معنوي
بزرگ‌ترين اثر معنوي نماز جماعت همان پاداش‌هاي الهي است که گفته شد. روايت است که شبي حضرت علي (ع) تا سحر به عبادت مشغول بود. چون صبح شد نماز صبح را به تنهايي خواند و استراحت کرد. رسول خدا (ص) که آن حضرت را در جماعت صبح نديد به خانه او رفت. حضرت فاطمکه (ص) از شب‌زنده‌داري علي (ع) و عذر او از نيامدن به مسجد سخن گفت. پيامبر (ص) فرمود: پاداشي که به خاطر شرکت نکردن در نماز جماعت صبح ازدست علي (ع) رفت بيش از پاداش عبادت تمام شب است.
رسول خدا (ص) فرموده است: « لان اصلي الصبح في جماعة أحب الي ان اصلي ليلي حتي اصبح» ؛ اگر نماز صبح را به جماعت بخوانيم در نظرم محبوب‌تر از عبادت و شب‌زنده‌داري تا صبح است.
به خاطر همين فضيلت و پاداش‌هاست که اگر تعداد نمازگزاران از ده نفر بيشتر شود، اگر تمام آسمان‌ها کاغذ و درياها مرکب و درخت‌ها قلم شود و فرشتگان بنويسند، پاداش يک رکعت آن‌را نمي‌توانند بنويسند.

2ـ آثار اجتماعي
نماز جماعت مقدمه‌ي وحدت صفوف و نزديکي دل‌ها و تقويت‌کننده روح اخوّت است. نوعي حضور و غياب بي‌تشريفات و بهترين راه شناسايي افراد است.
نماز جماعت بهترين، بيشترين، پاک‌ترين و کم خرج‌ترين اجتماعات دنيا است و نوعي ديد و بازديد مجاني و آگاهي از مشکلات و نيازهاي يکديگر و زمينه‌ساز تعاون اجتماعي بين آحاد مسلمين است.


3ـ آثار سياسي
نماز جماعت نشان‌دهنده‌ي قدرت مسلمين و الفت دل‌ها و انجام صفوف است. تفرقه‌ها را مي‌زدايد، بيم در دل دشمنان مي‌افکند، مننافقان را مأيوس مي‌سازد، خار چشم بدخواهان است. نماز جماعت نمايش حضور در صحنه و پيوند «امام» و «امت» است.

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




 
کلیه حقوق این سایت برای پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی(ص) محفوظ است. - Copyright © 2009-2012 - All rights reserved
مرورگر پیشنهادی : Mozilla Firefox بازدید امروز : ، بازدیدکل :